Doopsgezinde Gemeente Haren

Zondag 27 mei 2012

Voorganger: ds. S.J. van Hoorn-Dantuma

 

Pinksteren

Blaas met uw Geest

in ons het feest

dat allen zal verwarmen.

Open ons het vergezicht

op uw groot erbarmen!

 

Inleiding

Vandaag vieren wij feest, de dag waarop de gemeenschap van christenen is begonnen als een nieuwe en geïnspireerde beweging van mensen die willen leven in de verbondenheid met hun Schepper, de God van liefde, licht en leven.

Hij schenkt zijn wijze Geest om het goede spoor te houden.

Door zijn vrede in ons hart en in onze handen te leggen.

 

Door de hele bijbel heen komt de Geest van God ons tegemoet.

Bij de studie was mijn lievelingsvak: systematische theologie.

Zij vraagt welke rode draden door de bijbel heen lopen van oude naar nieuwe testament.

Rood is trouwens ook de liturgische kleur van Pinksteren, het verbeeld vuur en energie, leven en bloed en vooral liefde en wijsheid.

In het joodse volk is het van oudsher het wekenfeest, feest van de oogst  van het volk Israel. 

Later werd het een theologisch feest van de wetgeving op de Sinai.

 

Hoe komt de Geest ons tegemoet door de teksten van het O.T.?  Een korte vogelvlucht.

In beeldtaal horen we hoe Gods Geest bij de schepping over land en wateren zweeft.

Soms als een luchtige en vluchtige wind, dan weer als een storm die alles op z’n kop zet.

Het begin van Genesis is als een gedicht, blijmoedig, levenschenkend en van schoonheid voorzien in de mens en in de natuur.

 

God blaast zijn adem, zijn Geest, de Roeach ín de mens opdat die tot waarachtig leven komt.

Liefde, zorg en trouw worden de mensen ingeblazen voor elkaar en de natuur, opdat zij gaan gelijken op het wezen van de Schepper.

De Heilige Geest wordt soms als beeld van de vrouwelijke kant van God gezien en vooral in haar wijsheid, zo lezen we in de Spreuken.

 

Dan gaat het verhaal van de Geest verder met de aartsvaders, de profeten en de koningen, zij worden gezalfd met Gods Heilige en Wijze Geest opdat zij het volk zullen regeren in vrede en gerechtigheid.

Hoe moeilijk dat is vertelt de profeet Ezechiel als hij spreekt over het volk als dorre en doodse beenderen die alleen door de Godsgeest tot leven worden gewekt.

 

Gods Geest wordt door de gehele bijbel verstaan als de ervaarbare en werkzame kracht van  de Schepper ín en tussen de mens.

De Geest dringt zich niet op, de mens zal zelf de deuren van hart en ziel open moeten zetten.

Want Gods Geest ontvangen is een gave die niet nutteloos mag blijven of alleen voor eigen gebruik aangewend.

De gaven zullen gebruikt worden ten goede van het leven op aarde. Dan worden ze vruchtbaar.

 

50 dagen na Pasen via Hemelvaart zijn wij op weg naar Pinksteren: Handelingen 2, het begin van de christelijke gemeente.

Jezus is uit het midden van de leerlingen opgenomen in Gods dimensie.

Zij blijven niet als wezen achter, maar Hij blaast zijn Geest ín zijn volgelingen,

als gaven die vruchten zullen dragen.

 

De gaven van de Geest worden in Jes 11: 2 genoemd: De Geest van de Heer zal op hem rusten: de geest van wijsheid en inzicht, een geest van kracht en verstandig beleid, een geest van kennis en eerbied voor de Heer.

 

De vruchten van de Geest staan genoemd in Galaten 5: 22 en 23. Daar staat:

De vrucht van de Geest is liefde, vreugde en vrede, geduld, vriendelijkheid en goedheid, geloof, zachtmoedigheid en zelfbeheersing.

Wanneer de Geest ons leven leidt, laten we dan ook de richting volgen die de Geest ons wijst.

 

Lezing

Handelingen 2: 1-21

 

Overdenking

Buiten de kerken hoef je al niet meer te vragen of ouderen en jongeren nog weten wat Pinksteren betekent. Geen idee zeggen de meesten.

Ook christenen zelf hebben moeite om te verwoorden hoe zij blij kunnen worden op dit feest.

 

De leerlingen zitten bijeen, moedeloos en verlaten, kwetsbaar en teleurgesteld nu hun Heer weg is.

Het wordt niks meer met die beweging die Jezus begonnen is, het enthousiasme is weggeëbd.

Er gebeurt iets met de leerlingen, zij worden aangeraakt en enthousiast, ook al begrijpen ze niet wat het te betekenen heeft.

Lucas gebruikt symbolen en beelden uit het gewone leven om aan te duiden wat er gebeurt in Jeruzalem.

Lucas geeft in beeldtaal het signaal af: Let op, hier is God aan het werk, dit keer niet op een hoge berg of in een heilige tempel, maar in een gewoon huis, met gewone mensen.

 

Het beeld van de wind kun je vertalen in: Gods woord wordt voelbaar en zet je in beweging, soms als een koele bries, soms als een stormwind.

Het beeld van vuur zegt:  Gods woord is zichtbaar en warmhartig tot ons gekomen, Het geeft Licht.

Het beeld van de tong en talen betekenen: het is hoorbaar voor gewone mensen geworden, de taal van God blijkt de taal van liefde en vrede te zijn.

Taal die mensen tot elkaar, tot eenheid, brengt.

 

Petrus citeert een gedeelte uit het O.T. van de profeet Joël over het besef van de eerste gemeente dat een nieuwe tijd is aangebroken.

 

Gods woord is vanaf nu voor iedereen bestemd die het wil verstaan en toepassen.

Alles waarvoor Jezus geleefd heeft en gestorven is, blijft de toekomst openen want de dood heeft niet langer de macht over het leven.

De lichamelijke afwezigheid van Christus wordt omgevormd tot een Aanwezigheid ín ieder van ons.

Open je deuren voor de Geest, aan die volgelingen wordt de Godsgeest als een innerlijke gids geschonken.

Zo aangeraakt kunnen zij een nieuw spoor van gerechtigheid en vrede trekken door de geschiedenis.

Zij hebben een hulp gekregen om te onderscheiden waar het op aan komt.

 

Allemaal prachtige en hoopvolle teksten.

 

Die hebben we steeds weer nodig om niet de moed te verliezen of negatief te worden als wij om ons heenkijken wat er in de wereld gebeurt.

Daar gaan machthebbers voor op het aloude spoor van eigenbelang en macht, de “on-geest” die verdeeld.

 

Op weg naar het Pinksterfeest maalde er steeds een gezegde door mijn hoofd met de vraag wat betekent eigenlijk: de geest is uit de fles.

De grote Van Dale gaf aan dat er krachten en geesten werkzaam zijn die wij niet meer onder controle hebben, niet meer kunnen hanteren en die hun eigen, vaak verwoestende gang gaan.

Een “on-geest” die angstig maakt, een slechte raadgever dus.

Die associatie komt vast door alle berichtgeving van t.v. en kranten hoe ver integriteit nog te zoeken is bij de grote machthebbers en fraudeurs, bij de veroorzakers van ellende en oorlog in deze wereld.

 

Hopelijk komen de verschillende crises in de economie en politiek weer onder controle.

Daarbij was ik ook nogal geschokt over een artikel van de sociaal psycholoog Sander Koole, die duidelijk maakte waarom 99 procent van alle goedwillende en aardige mensen in angstige of dreigende geweldssituaties of crises vervallen tot mensonterend, vernederend en gewelddadig gedrag. Om te overleven.

Blijkbaar gaan krachten en geesten die mensen zelf ook niet meer onder controle hebben hen beheersen, zodra zij andere mensen tot vijanden en mensen van de duisternis of het kwaad hebben bestempeld.

 

Maar één op de honderd zal weigeren en er dan zelf aan onderdoor gaan.

 

Voor mij is het daarom des te belangrijker dat wij hier bijeen zijn om niet meegesleept te worden in een negatieve geest en sombere kijk op de mensheid en toekomst.

 

Want een blij en goed bericht heeft ons bereikt en laten wij in Godsnaam luisteren naar die andere mogelijkheden.

Want die vicieuze cirkelgang van kwade machten ís met Pasen doorbroken, zo mogen wij horen en geloven.

Met Pinksteren wordt die geestkracht Gods aan de mensen geschonken als een steun in de rug om te gaan.

Wij kunnen op staan als mensen die een nieuw hart en oriëntatie hebben ontvangen.

 

Dat volhouden en de geesten leren onderscheiden is echt geen verdienste van onszelf, ik geloof dat daar het gebed en de verbondenheid in de geest met de Heer voor nodig is.  Elke dag weer.

 

Want indien wij door de Geest leven, kunnen wij ook door de Geest het spoor houden.

 

In de doperse begintijd speelde dat een grote rol.

Mensen bezield van een nieuw begin dat leven in navolging van Jezus niet vanzelfsprekend was door geboorte en babydoop

Zij moesten kiezen en zich bewust door belijden en doop verbinden aan Jezus de Christus, omdat Hij een spoor van heil en het licht naar de toekomst trekt, ondanks alle tegenwerking, ondank alle “on-geest”.

In die tijd een risicovolle keuze en gevaarlijk ook nog.

 

Maar bezield door Gods goede Geest kwamen mensen bijeen om te luisteren naar de Schrift en daarbij hun eigen gedachten, politieke kleur of belangen op zij te zetten en Christus leven centraal te stellen.

Waar eigen belangen wijken voor liefde en vrede komt eenheid inzicht.

 

Zo was ik vorige week in gesprek met een zuster die uit een doopsgezind gezin kwam en later als gedoopte toch niet genoeg voeding kon vinden in haar eigen gemeente.

Zij had honger en dorst naar Gods woorden in de bijbel en wilde dat delen met anderen, zodat zij in geloof kon groeien.

Zij had Zijn liefde ervaren en wist toen zeker dat Hij haar had gevonden, aangeraakt en geroepen.  Zij had haar deuren van de ziel wijd opengezet en Hij was gekomen. Een basis-ervaring.

Terwijl zij dat vertelde straalde haar gezicht, ook al was het getekend door veel zorgen en tegenslagen met haar kinderen.

Zij wist dat in haar ziel de nieuwe mens was herboren, teksten waar Menno Simons ook over schreef.

Het doet haar verdriet dat de bijbel zo weinig centraal staat in het dagelijkse leven van vele christenen,

dat er voor gebed en bezinning geen tijd meer is,

dat stilte en rust verdrongen zijn door I pods en I pads, twitteren, door lawaai en drukte.

In veler geest is geen plaats, ruimte en gehoor meer voor Gods Geest.

 

De gaven van de Geest kunnen in de innerlijke verbondenheid met de Heer pas vrucht dragen, zo vertelde zij.

 

Het heeft mij aan het denken gezet en ik vraag me af of Gods Geest een levende werkelijkheid en aanwezigheid voor ons is.

Mag zij ons nog inspireren en wijsheid te binnen brengen of weten we het zelf allemaal zo goed en hebben we haar niet meer nodig.

Overdenkt en bekijkt u dat eens in uw dagelijkse leven deze week.

 

Herkennen wij Haar werkzaamheid bij medemensen of in onszelf? Ik vermoed een spoor van haar:

 

Soms kunnen wij dat gevoel krijgen als we met een volle kerk bijeen zitten, het blijde bericht van God horen, die mensen liefheeft en wil bevrijden.

Hoe in het leven van Jezus waarachtige humaniteit, vergeving en verzoening echt mogelijk blijkt te zijn en ons ook ten deel zal vallen.

Soms zijn het de liederen die ons optillen boven het gewone uit.

 

Soms als wij stil staan bij alles wat ons verwond heeft in het leven en ontdekken dat de Geest ons kan heelmaken.

Soms in een gesprek onder vier ogen waarbij wij voelden dat een derde aanwezig was.

Soms in het gedrag, zorg en aandacht, van medemensen die ons werkelijk zien en helpen

 

Soms in het verlangen naar God en zijn aanwezigheid voelen als een hand op de schouder, als een arm om ons heen, als een lichtpuntje in het duister.

Soms als we bij Hem en elkaar schuilen voor de nood of de ziekte die ons treft en smeken om zijn kracht en aanwezigheid. Erop vertrouwen dat Hij luistert en komt.

Dan kan het gebeuren dat je omgeven wordt door een mantel van liefde en licht.

 

Dan is een nieuw begin mogelijk.

Laat je redden uit de geest van onmenselijkheid en onvrede die onze wereld in de tang houdt.

Laat Gods Geestkracht van liefde en vrede toe en zie dat er grootse en wonderlijke dingen mogelijk worden.

Zelfs in kleine doopsgezinde gemeenten kan het vuur en de vreugde overslaan en mensen bezielen.

Dan zullen de gaven van de Geest vrucht dragen tot eer en vreugde van God.

 

Kom Schepper, Heilige Geest, kom ons bewonen en bezielen.

Blaas met uw Geest

in ons het feest

dat allen zal verwarmen.

Open ons het vergezicht

op uw groot erbarmen!

 

Amen

 

 

Méér preken      (Sluit de pagina om terug te keren)